Najważniejsze
- Do 4. miesiąca życia szczenięta powinny jeść 4 posiłki dziennie, od 4. do 6. miesiąca 3 posiłki, a po 6. miesiącu (u ras olbrzymich po 8.–10. miesiącu) przechodzi się na 2 posiłki na dobę.
- Kocięta mają mały żołądek i bardzo duże zapotrzebowanie energetyczne (do 4. miesiąca życia według FEDIAF 2–2,5 raza wyższe niż dorosły kot w przeliczeniu na masę ciała), dlatego do 6. miesiąca życia powinny dostawać jedzenie w kilku (4–6) porcjach na dobę.
- U szczeniąt ras dużych i olbrzymich (docelowa masa powyżej 25 kg) kluczowe jest utrzymanie umiarkowanego tempa wzrostu oraz kontrola wapnia: według FEDIAF najwyżej 1,6% wapnia w suchej masie we wczesnym wzroście i stosunek wapnia do fosforu (Ca:P) od 1:1 do 1,6:1 do ok. 6. miesiąca życia.
- Do pełnoporcjowej karmy typu Puppy/Junior lub Kitten nigdy nie wolno dodawać na własną rękę tabletek z wapniem i witaminą D3 — szczenięta do 6. miesiąca życia nie potrafią zablokować nadmiernego wchłaniania wapnia z jelit.
Ile razy dziennie karmić szczeniaka i kociaka w zależności od wieku?
Przewód pokarmowy młodego zwierzęcia po odsadzeniu od mleka matki ma niewielką objętość, ale bardzo szybki pasaż jelitowy. Zbyt rzadkie podawanie dużych porcji kończy się ulewaniem pokarmu, biegunką osmotyczną z przejedzenia, a u szczeniąt ras miniaturowych (chihuahua, szpic miniaturowy, yorkshire terrier, maltańczyk) długie przerwy między posiłkami grożą młodzieńczą hipoglikemią.
Harmonogram karmienia należy dostosować do wieku oraz docelowej wielkości rasy. Szczenięta ras małych i średnich osiągają masę dorosłą w wieku około 9–12 miesięcy, natomiast psy ras dużych (25–45 kg) i olbrzymich (powyżej 45 kg) rosną aż do 18.–24. miesiąca życia i przez cały ten okres wymagają karmy typu Junior Large Breed o obniżonej koncentracji kalorii i kontrolowanym poziomie wapnia.
| Wiek zwierzęcia | Szczeniak rasy małej / średniej (<25 kg) | Szczeniak rasy dużej / olbrzymiej (>25 kg) | Kociak (wszystkie rasy) |
|---|---|---|---|
| 8–16 tygodni (2–4 mies.) | 4 posiłki dziennie (u ras mini nawet 5) | 4 posiłki dziennie o stałych porach | 5–6 małych posiłków mokrej karmy na dobę |
| 4–6 miesięcy | 3 posiłki dziennie | 3–4 posiłki dziennie | 4–5 posiłków mokrej karmy na dobę |
| 6–12 miesięcy | 2 posiłki dziennie; przejście na Adult ok. 10.–12. mies. | 3 posiłki (do 8.–10. mies.), potem 2 posiłki | 3–4 posiłki; przejście na karmę bytową ok. 12. mies. |
| 12–24 miesiące | 2 posiłki dziennie (karma dla dorosłych psów) | 2 posiłki dziennie; przejście na Adult w 15.–24. mies. | 3–4 mniejsze posiłki mokrej karmy na dobę |
Pułapka zbyt szybkiego wzrostu i stosunek Ca:P u szczeniąt ras dużych
Przez dekady pokutowało przekonanie, że duży szczeniak (owczarek niemiecki, labrador, golden retriever, rottweiler czy dog niemiecki) powinien być pulchny i dostawać dodatkowe miarki fosforanu wapnia oraz wysokoenergetyczną karmę, „żeby wyrósł na potężnego psa”. Badania ortopedów weterynaryjnych wykazały coś dokładnie odwrotnego: maksymalna, genetycznie zaprogramowana wielkość dorosłego psa zależy od DNA, a nie od przekarmiania. Nadmiar kalorii w wieku 3–8 miesięcy drastycznie przyspiesza przyrost masy, podczas gdy niedojrzałe chrząstki nasadowe i więzadła nie nadążają z mineralizacją. Sam poziom białka w karmie nie wpływał natomiast na rozwój kośćca (badania na szczeniętach dogów niemieckich).
Drugim śmiertelnym wrogiem stawów rosnącego psa jest nadmiar wapnia. U dorosłego psa jelita w dużej mierze dostosowują wchłanianie wapnia do potrzeb organizmu, a nadmiar wydalają z kałem. Jednak u szczenięcia do 6. miesiąca życia około połowa wapnia z pożywienia wchłania się biernie — niezależnie od potrzeb organizmu, a więc poza kontrolą witaminy D i parathormonu! Oznacza to, że szczeniak nie potrafi obronić się przed nadmiarem wapnia w misce. Przewlekłe przedawkowanie wapnia zaburza dojrzewanie chrząstki stawowej, prowadząc do osteochondrozy (OCD — oddzielania się płatów chrząstki w stawie ramiennym, łokciowym lub skokowym), zaburzeń kostnienia chrząstek wzrostowych (np. skrzywienia kości przedramienia) i zespołu wobblera.
Według wytycznych FEDIAF (2025) karma dla szczeniąt powinna zawierać we wczesnym wzroście (do 14. tygodnia) od 1% do maksymalnie 1,6% wapnia w suchej masie (DM). Szczenięta ras o masie dorosłej powyżej 15 kg powinny dostawać co najmniej 1% wapnia do ok. 6. miesiąca, a górna granica w późniejszym wzroście to 1,8% DM (dla dogów niemieckich zaleca się nie więcej niż 1,6%). Fosforu potrzeba co najmniej 0,9% DM we wczesnym i 0,7% DM w późniejszym wzroście, a stosunek wapnia do fosforu (Ca:P) powinien wynosić od 1:1 do 1,6:1 (u mniejszych ras po 14. tygodniu i u dużych po ok. 6. miesiącu — do 1,8:1).
Nigdy nie dosypuj wapnia do gotowej karmy pełnoporcjowej!
Jeżeli karmisz szczeniaka komercyjną karmą pełnoporcjową (mokrą lub suchą), ma on już w misce 100% wymaganego wapnia i witaminy D3. Dosypywanie „na oko” proszków wapniowych lub podawanie twarogu z tabletkami wapnia niszczy stosunek Ca:P i może wywołać zaburzenia kostnienia (zmiany podobne do krzywicy, osteochondrozę) oraz kulawizny wzrostowe.
Specyfika żywienia kociąt — białko, DHA i zapobieganie neofobii pokarmowej
Kocięta rosną w zupełnie innym rytmie niż psy i nie cierpią na choroby rozwojowe wynikające ze zbyt szybkiej podaży kalorii z mokrej karmy. W wieku około 10 tygodni kociak potrzebuje około 200 kcal na każdy kilogram masy ciała na dobę (dorosły kot kilkakrotnie mniej), a według FEDIAF jego karma powinna zawierać co najmniej 28% białka i 9% tłuszczu w suchej masie (karmy dla kociąt mają ich zwykle więcej). Ważnym składnikiem diety kociąt i szczeniąt jest kwas dokozaheksaenowy (DHA z grupy omega-3 pochodzący z oleju rybnego lub kryla), który buduje błony komórek nerwowych w mózgu oraz fotoreceptorów w siatkówce oka — szczenięta karmione karmą bogatą w DHA wypadały lepiej w testach uczenia się i widzenia (Zicker i wsp. 2012).
Warto wiedzieć, że w naturze matka przynosi kociętom dokładnie takie same myszy i ptaki, jakie jadają dorosłe koty — nie istnieje „mysz w wersji kitten”. Oznacza to, że zdrowe kocię może z powodzeniem jeść wysokomięsne, pełnoporcjowe mokre karmy oznaczone jako przeznaczone dla wszystkich etapów życia (All Life Stages), bo spełniają one normy dla wzrostu — ale nie karmy przeznaczone wyłącznie dla dorosłych kotów, które mogą mieć dla kociąt za mało białka, wapnia czy fosforu. Kluczowe jest podawanie kociakowi większych porcji podzielonych na 4–6 posiłków dziennie.
Pierwsze miesiące życia mają też duży wpływ na preferencje pokarmowe kota — kształtuje je m.in. to, co je matka, choć mogą się one zmieniać co najmniej do końca pierwszego roku (Bradshaw 2006). Kociak, który w pierwszych miesiącach życia pozna wyłącznie jeden smak i jedną teksturę (np. suche chrupki z kurczakiem), w dorosłości może niechętnie przyjmować mokrą karmę czy nowe smaki. Od małego rotuj więc 3–4 zaufane marki wysokomięsnych puszek o różnej strukturze (mielonki, musy, kawałki w galaretce, parzone mięso).
Kontrola sylwetki szczeniaka oraz okres wymiany zębów mlecznych (3.–6. miesiąc)
Rosnący szczeniak — zwłaszcza rasy dużej — powinien utrzymywać szczupłą, niemal sportową sylwetkę o nocie BCS 4/9 (żebra wyczuwalne pod lekkim dotykiem, wyraźnie widoczna talia). Tak zwany „szczenięcy tłuszczyk” nie jest oznaką zdrowia, lecz dodatkowym balastem gniotącym miękkie chrząstki wzrostowe przy każdym skoku i biegu. Waż młodego psa i kota co tydzień w pierwszych 4 miesiącach życia oraz co 2 tygodnie między 5. a 12. miesiącem, nanosząc pomiary na siatkę centylową wzrostu (np. siatki wzrostu szczeniąt i kociąt opracowane przez Waltham).
Mniej więcej między 3. a 7. miesiącem życia zarówno u szczeniąt, jak i u kociąt dochodzi do wymiany zębów mlecznych (28 u psa, 26 u kota) na stałe (42 u psa, 30 u kota). Dziąsła są wówczas rozpulchnione, przekrwione i bolesne. Jeśli szczeniak je karmę suchą i nagle zaczyna odchodzić od miski, namaczaj chrupki w ciepłej wodzie na 15 minut przed posiłkiem lub przejdź na karmę mokrą. Unikaj w tym okresie bardzo twardych gryzaków i zabaw w gwałtowne szarpanie szarpakiem, aby nie uszkodzić zawiązków wyrzynających się zębów stałych i nie spowodować wad zgryzu.
- U szczeniąt ras dużych (owczarek, labrador, berneńczyk, dog) unikaj gonitw i intensywnej zabawy tuż po posiłku — to częste zalecenie, choć badania nie potwierdziły, że wysiłek po jedzeniu zwiększa ryzyko rozszerzenia i skrętu żołądka (głównym czynnikiem ryzyka są predyspozycje rasowe).
- Nie zostawiaj mokrej karmy w misce na cały dzień — niezjedzoną porcję zabierz po 20 minutach i podaj świeżą w kolejnej porze karmienia.
- Jeśli kocię lub szczenię zostało wcześnie wykastrowane (np. przed 6.–8. miesiącem życia), po zabiegu skontroluj zapotrzebowanie kaloryczne, ponieważ zapotrzebowanie energetyczne spada o około 20%.
Załóż profil szczeniaka lub kociaka i śledź krzywą wzrostu
Zapisuj cotygodniowe ważenia, terminy szczepień i odrobaczeń w pierwszym roku życia swojego podopiecznego.
Przejdź do narzędzia



