Najważniejsze
- Podczas nauki w terenie zawsze zabezpieczaj psa linką treningową o długości 10–15 metrów przypiętą wyłącznie do szelek (nigdy do obroży ze względu na ryzyko urazu tchawicy i kręgów szyjnych).
- Najczęstszym błędem niszczącym przywołanie jest wołanie psa tylko po to, by zapiąć go na smycz i wrócić do domu, wsadzić do wanny lub zabrać mu znaleziony przedmiot.
- Hasło przywołania wypowiadaj tylko raz, radosnym tonem i zaczynaj cofać się tyłem — uciekający przewodnik uruchamia u psa naturalny instynkt pogoni.
- Wprowadź osobny sygnał przywołania awaryjnego (np. gwizdek o stałej częstotliwości), po którym pies zawsze otrzymuje nagrodę o najwyższej możliwej wartości.
Dlaczego pies „głuchnie” na spacerze — rachunek zysków i strat
Psy są wybitnymi ekonomistami behawioralnymi: w każdej sekundzie ich mózg porównuje wartość wzmocnienia płynącego ze środowiska z wartością nagrody oferowanej przez człowieka. Na otwartej łące środowisko oferuje nagrody o potężnym ładunku dopaminowym: świeże tropy dzikich zwierząt, zapachy innych psów, możliwość pogoni za ptakiem czy zabawy z pobratymcem. Jeśli w takiej chwili zawołasz psa groźnym, zniecierpliwionym tonem, a po powrocie podasz mu suchy herbatnik (lub co gorsza — zapniesz go na krótką smycz i zakończysz spacer), bilans zysków i strat jest dla psa oczywisty.
W ten sposób nieświadomi opiekunowie sami „zatruwają” hasło przywołania. Jeżeli osiem na dziesięć zawołań na spacerze kończy się utratą wolności, odciągnięciem od ciekawego krzaka albo powrotem do samochodu, samo słowo „do mnie” staje się dla psa zapowiedzią kary (odebrania przyjemności). Zwierzę zaczyna podchodzić coraz wolniej, zatrzymuje się dwa metry od wyciągniętej ręki opiekuna i robi unik w bok.
Złota reguła skutecznego przywołania mówi, że zdecydowana większość zawołań podczas spaceru musi kończyć się podaniem świetnej nagrody, krótkim przytrzymaniem za szelki i... natychmiastowym zwolnieniem psa z powrotem do swobodnej eksploracji hasłem „biegaj!”. Pies musi mieć pewność, że przyjście do przewodnika nie oznacza końca wolności, lecz stanowi jedynie krótki, bardzo opłacalny przystanek.
Bezpieczeństwo na długiej lince: tylko szelki, nigdy obroża
Linka treningowa o długości 10 lub 15 metrów (najlepiej taśmowa z powłoką PVC typu biothane, która nie nasiąka wodą i nie plącze się w krzakach) to podstawowe narzędzie nauki przywołania. Nigdy jednak nie przypinaj długiej linki do obroży! Pies, który rozpędzi się na dziesięciu metrach i nagle napręży linkę, przyjmuje całe gwałtowne szarpnięcie na szyję, co grozi urazem tchawicy, krtani oraz odcinka szyjnego kręgosłupa.
Gry przywołaniowe i ruch przewodnika w tył
Jeśli stoisz w miejscu wyprostowany, patrzysz prosto na psa i powtarzasz jego imię pięć razy coraz niższym głosem, dla psa wyglądasz na zagniewanego, a przy tym nigdzie nie uciekasz — pies wie, że może dokończyć wąchanie kępki trawy i podejść za dwie minuty. Zupełnie inną reakcję wywołasz, gdy po jednokrotnym, entuzjastycznym zawołaniu natychmiast odwrócisz się bokiem i zaczniesz szybko biec w przeciwną stronę. Ruch oddalający się od psa błyskawicznie włącza u niego instynkt podążania i pogoni.
Fundamenty przywołania buduje się poprzez krótkie, dynamiczne gry treningowe wykonywane najpierw w domu i ogrodzie, a następnie w coraz trudniejszym terenie. Pierwszą z nich jest „ping-pong” prowadzony przez dwie osoby stojące w odległości 10–15 metrów od siebie: pierwsza osoba woła psa, nagradza go w ruchu i chowa ręce, po czym natychmiast woła go druga osoba. Drugą grą jest rzucanie smakołyku za siebie po przyjściu psa — pies podbiega do Ciebie, a Ty zamiast podać mu kąsek z góry do pyska, rzucasz go dynamicznie po ziemi między swoimi nogami za plecy, dzięki czemu sam moment dobiegnięcia do człowieka staje się kontynuacją emocjonującej pogoni.
Doskonale działa również zabawa w chowanego na bezpiecznym terenie (z psem na długiej lince). Gdy pies zagapi się na wąchaniu trawy i nie patrzy w Twoją stronę, schowaj się za szerokim pniem drzewa lub kucnij w wysokiej trawie i zawołaj go raz. Takie ćwiczenie uczy czworonoga, że to on musi stale kontrolować wzrokiem, gdzie znajduje się jego człowiek, a nie odwrotnie.
| Etap nauki przywołania | Środowisko i rozproszenia | Sposób nagradzania i zabezpieczenie |
|---|---|---|
| 1. Ładowanie hasła (warunkowanie) | Mieszkanie, przedpokój, cichy ogród — brak rozproszeń | Hasło → natychmiastowe podanie 3–4 kawałków mięsa z ręki jedno po drugim |
| 2. Praca na dystansie w ruchu | Pusta łąka, spokojny park rano — linka 10 m przypięta do szelek | Zawołanie w momencie, gdy pies kończy wąchać → ucieczka opiekuna → zabawa szarpakiem |
| 3. Odwołanie od średnich bodźców | Zwykły spacer, zapachy w trawie, ludzie w oddali — linka 10–15 m | Nagroda o wysokiej wartości + natychmiastowe zwolnienie psa z powrotem do węszenia |
| 4. Przywołanie awaryjne (gwizdek) | Trudne sytuacje terenowe — ćwiczone rzadko (orientacyjnie raz na kilka dni), żeby sygnał nie spowszedniał | Tzw. jackpot: cała puszka mokrej karmy, parówka lub długa pogoń za ukochaną zabawką |
Zasada Premacka i odczulanie chwytu za obrożę lub szelki
W psychologii uczenia się zasada Premacka (opracowana przez prof. Davida Premacka) mówi, że zachowanie o wysokim prawdopodobieństwie wystąpienia (np. powrót do wąchania fascynującego krzaka lub zabawy z psem) może służyć jako nagroda za zachowanie o niższym prawdopodobieństwie (przyjście na zawołanie). W praktyce oznacza to, że największą nagrodą dla psa na spacerze wcale nie musi być parówka, lecz pozwolenie na powrót do tego, od czego go właśnie odwołaliśmy — o ile jest to bezpieczne.
Drugi krytyczny element techniczny to moment dotknięcia psa po powrocie. Wielu opiekunów popełnia błąd polegający na tym, że w chwili gdy pies dobiega, natychmiast pochylają się nad nim i łapią go z góry za kark lub obrożę. Psy bardzo szybko zaczynają robić uniki na ostatnim metrze, traktując ludzką rękę jak sidła. Od pierwszego dnia wprowadź stały rytuał: lewa dłoń wsuwa się spokojnie pod pysk i klatkę piersiową, chwytając za pasek szelek, a dopiero ułamek sekundy później prawa dłoń podaje smakołyk. Jeśli najpierw podasz jedzenie, a potem spróbujesz złapać psa za szelki, nauczysz go porywania kąska z ręki i odskakiwania w tył.
- Nigdy nie wołaj psa po to, by go skarcić — nawet jeśli uciekł i wrócił dopiero po dziesięciu minutach, przywitaj go spokojnie; karcenie po powrocie karze sam powrót, a nie wcześniejszą ucieczkę.
- Nie powtarzaj hasła „do mnie, do mnie, do mnie”, gdy widzisz, że pies jest całkowicie pochłonięty np. zabawą z innym psem i na pewno nie przyjdzie — podejdź i spokojnie zabierz go na lince.
- Dopasuj rodzaj nagrody do preferencji swojego psa: dla jednego najwyższą wartością będą suszone szprotki lub ser żółty, dla innego — rzut piłki na sznurku w stronę opiekuna.
Gwizdek ultradźwiękowy lub akustyczny jako przywołanie awaryjne
Ludzki głos jest pełen emocji: kiedy pojawia się realne zagrożenie — np. na leśnej drodze w oddali pojawia się samochód lub dzik — w naszym głosie natychmiast słychać panikę i napięcie, co u wielu psów wywołuje dezorientację lub chęć sprawdzenia, na co opiekun tak głośno krzyczy. Z tego powodu warto wytrenować drugie, niezależne przywołanie awaryjne oparte na gwizdku kynologicznym o stałej, powtarzalnej wysokości dźwięku. Dźwięk gwizdka niesie się daleko i zawsze brzmi dokładnie tak samo, niezależnie od poziomu stresu człowieka.
Warunkowanie gwizdka odbywa się w prosty sposób: przez pierwsze dni, orientacyjnie około tygodnia, w domu (gdy pies stoi obok Ciebie) używasz umówionego sygnału (np. trzy krótkie gwizdnięcia: „pip-pip-pip”) i natychmiast otwierasz przed psem małą tackę z mokrą karmą, pasztetem wątróbkowym lub gotowanym kurczakiem. Nigdy nie używaj gwizdka ze zwykłymi suchymi chrupkami i nigdy nie gwiżdż bez nagrody w kieszeni — gwizdek ma uruchamiać wyuczony odruch warunkowy (jak u psów Pawłowa), w którym łapy psa same zawracają w Twoją stronę, zanim zdąży on pomyśleć.
Sprawdź bezpieczne wybiegi dla psów na mapie
Znajdź ogrodzony wybieg w swojej okolicy, na którym bezpiecznie przećwiczysz przywołanie.
Przejdź do narzędzia



