Najważniejsze
- Zgodnie z art. 11 ust. 1 oraz art. 11a ustawy o ochronie zwierząt wyłapywanie bezdomnych zwierząt i zapewnienie im miejsca w schronisku należy do zadań własnych gminy.
- Każda gmina ma ustawowy obowiązek (art. 11a ust. 2 pkt 8) zapewnienia całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadkach zdarzeń drogowych z udziałem zwierząt — także w nocy i w święta.
- Kierowca, który potrącił zwierzę, ma na podstawie art. 25 ustawy o ochronie zwierząt obowiązek zapewnić mu stosowną pomoc lub zawiadomić służby (Policję, straż gminną) pod groźbą kary grzywny lub aresztu.
- Zatrzymanie znalezionego psa lub kota bez zgłoszenia znaleziska i podjęcia próby odnalezienia właściciela jest niezgodne z ustawą o rzeczach znalezionych (art. 2, 4 i 5) i art. 187 Kodeksu cywilnego.
Art. 11 i 11a ustawy o ochronie zwierząt: za co odpowiada urząd gminy?
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt w art. 11 ust. 1 przesądza wprost: zapobieganie bezdomności zwierząt i zapewnienie opieki bezdomnym zwierzętom oraz ich wyłapywanie należy do zadań własnych gmin. Aby obowiązek ten nie pozostawał martwym przepisem, art. 11a zobowiązuje każdą radę gminy do corocznego uchwalania — najpóźniej do dnia 31 marca — programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt.
W uchwale tej gmina musi wskazać konkretne, opłacone z budżetu samorządu podmioty: konkretne schronisko dla zwierząt, z którym podpisała umowę na przyjmowanie odłowionych czworonogów, gospodarstwo rolne zapewniające miejsce dla zwierząt gospodarskich, a także konkretny gabinet lub klinikę weterynaryjną zapewniającą całodobową opiekę weterynaryjną w przypadkach zdarzeń drogowych z udziałem zwierząt. Decydujące znaczenie ma miejsce, w którym zwierzę zostało znalezione lub potrącone — właściwa jest zawsze ta gmina, na której terytorium przebywa zwierzę w chwili zgłoszenia.
Jeżeli urzędnik gminny w godzinach pracy urzędu (lub dyżurny straży miejskiej i Policji poza tymi godzinami) twierdzi, że gmina nie ma pieniędzy, umowy ze schroniskiem ani dyżurnego weterynarza do wypadku drogowego, mija się z prawdą lub ujawnia naruszenie ustawy przez samorząd. W takiej sytuacji wystarczy powołać się na uchwałę rady gminy z art. 11a ustawy o ochronie zwierząt i poprosić o podanie nazwiska osoby odmawiającej przyjęcia zgłoszenia.
| Sytuacja na miejscu | Kogo powiadomić w pierwszej kolejności? | Podstawa prawna działania służb |
|---|---|---|
| Błąkający się pies lub kot w mieście (w dzień lub w nocy) | Straż Miejska / Gminna (tel. 986) lub urząd gminy (wydział ochrony środowiska / zarządzania kryzysowego) | Art. 11 ust. 1 i art. 11a ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy o ochronie zwierząt |
| Zwierzę domowe lub dzikie potrącone w wypadku drogowym | Numer alarmowy 112 (Policja) lub Straż Miejska (986) — dyspozytor wzywa lekarza z umowy gminnej | Art. 11a ust. 2 pkt 8 oraz art. 25 ustawy o ochronie zwierząt |
| Gmina wiejska bez straży gminnej po godzinach pracy urzędu | Policja (112), która może skontaktować się z gminą i lekarzem weterynarii wskazanym w gminnym programie | Art. 11a ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt (program gminny przekazywany służbom) |
Potrącenie psa, kota lub sarny na drodze — obowiązki kierowcy i całodobowy weterynarz
Zderzenie z psem, kotem czy dzikim zwierzęciem stanowi zdarzenie drogowe. Zgodnie z art. 25 ustawy o ochronie zwierząt prowadzący pojazd mechaniczny, który potrącił zwierzę, obowiązany jest, w miarę możliwości, do zapewnienia mu stosownej pomocy lub zawiadomienia jednej ze służb, o których mowa w art. 33 ust. 3 (m.in. Policji, straży gminnej lub miejskiej, Służby Leśnej, lekarza weterynarii albo inspektora organizacji ochrony zwierząt). Odjechanie z miejsca potrącenia i pozostawienie konającego zwierzęcia na jezdni lub w rowie stanowi wykroczenie z art. 37 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt, zagrożone karą aresztu albo grzywny do 5000 złotych, a sąd może dodatkowo orzec nawiązkę do 1000 zł na cel związany z ochroną zwierząt.
W razie zauważenia potrąconego zwierzęcia należy przede wszystkim zadbać o własne bezpieczeństwo: zatrzymać samochód w bezpiecznym miejscu, włączyć światła awaryjne, założyć kamizelkę odblaskową i ustawić trójkąt ostrzegawczy. Nie należy chwytać gołymi rękami obcego, będącego w szoku bólowym psa ani dzikiego zwierzęcia — przestraszone zwierzę może dotkliwie pogryźć nawet osobę niosącą mu pomoc. Należy zadzwonić pod numer 112 lub 986, podać dokładną lokalizację (numer drogi, słupek pikietażowy lub współrzędne GPS z telefonu) i zażądać przysłania lekarza weterynarii z gminnej umowy całodobowej.
Warto pamiętać o ważnej zasadzie finansowej: jeżeli na własną rękę zabierzesz potrąconego bezdomnego psa do przypadkowej prywatnej kliniki weterynaryjnej, która nie ma podpisanej umowy z daną gminą, urząd gminy może odmówić zwrotu faktury, a klinika obciąży kosztami osobę zlecającą wizytę. Zawsze najpierw zgłoś zdarzenie policji lub straży gminnej, aby to dyspozytor skierował na miejsce zakontraktowanego lekarza na koszt gminy.
Uważaj na koszty prywatnego transportu do kliniki bez zgłoszenia
Gmina finansuje leczenie powypadkowe bezdomnych zwierząt w placówce wyłonionej w umowie gminnej. Jeśli sam zawieziesz znalezione zwierzę do wybranej przez siebie prywatnej lecznicy bez wcześniejszego zgłoszenia na 112/986 lub do urzędu gminy, w świetle prawa cywilnego stajesz się zleceniodawcą usługi weterynaryjnej i będziesz musiał opłacić rachunek z własnej kieszeni.
Dlaczego zabranie znalezionego psa na stałe bez zgłoszenia jest bezprawne?
Zdarza się, że osoba znajdująca zadbanego, łagodnego psa (szczególnie małej rasy lub szczeniaka) zabiera go do mieszkania, zakłada mu nową smycz i uznaje, że od tej chwili pies należy do niej, bo poprzedni właściciel go nie upilnował. Takie zachowanie jest w świetle prawa bezprawne. Choć zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt zwierzę nie jest rzeczą, to na mocy art. 1 ust. 2 w sprawach nieuregulowanych w ustawie do zwierząt stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące rzeczy — w tym art. 187 Kodeksu cywilnego oraz przepisy ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o rzeczach znalezionych, która w art. 2 wprost obejmuje zwierzęta, które zabłąkały się lub uciekły.
Znalazca zagubionego zwierzęcia domowego ma prawny obowiązek niezwłocznie zawiadomić o tym właściciela, a jeśli nie wie, kto nim jest — właściwego starostę (w praktyce zgłoszenie przekazuje się także gminie, straży miejskiej lub schronisku prowadzącemu ewidencję oraz sprawdza mikroczip u weterynarza). Jeżeli pies lub kot wygląda na porzuconego, np. został zostawiony na uwięzi, art. 9a ustawy o ochronie zwierząt nakazuje powiadomić najbliższe schronisko, straż gminną lub Policję. Co więcej, zgodnie z art. 187 § 1 Kodeksu cywilnego znalazca nabywa własność znalezionego zwierzęcia dopiero wtedy, gdy właściciel nie odbierze go w ciągu 6 miesięcy od doręczenia wezwania, a jeśli nie da się go wezwać — w ciągu roku od dnia znalezienia (brzmienie obowiązujące od 19 maja 2026 r.).
Celowe zatrzymanie cudzego zwierzęcia, nieodczytanie jego mikroczipa w gabinecie weterynaryjnym, zdjęcie mu obroży z adresatką lub ukrywanie go przed poszukującym opiekunem wyczerpuje znamiona przywłaszczenia cudzej rzeczy ruchomej — wykroczenia z art. 119 Kodeksu wykroczeń (przy wartości do 800 zł) albo przestępstwa z art. 284 § 1 lub § 3 Kodeksu karnego, zagrożonego karą grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności.
Co zrobić krok po kroku, gdy znajdziesz zagubionego psa lub kota?
Gdy na Twojej drodze pojawi się wyraźnie zagubiony pies lub kot domowy, zacznij od najprostszych czynności na miejscu. Zagubione zwierzę często krąży niedaleko domu lub miejsca spaceru. Sprawdź wzrokiem, czy na obroży lub szelkach wisi adresatka — jeśli to zawieszka z kodem QR z naszego portalu, zeskanuj ją aparatem telefonu i wyślij opiekunowi wiadomość przez stronę `/z/<kod>`.
Jeżeli zwierzę nie ma adresatki, ale pozwala do siebie bezpiecznie podejść, udaj się z nim do najbliższego gabinetu weterynaryjnego (odczytanie mikroczipa skanerem trwa kilkanaście sekund i lecznice zwykle robią to bezpłatnie) albo wezwij patrol straży miejskiej wyposażony w czytnik RFID. Zrób zwierzęciu wyraźne zdjęcie w świetle dziennym i dodaj bezpłatne zgłoszenie w kategorii Znalezione na mapie naszego serwisu — system automatycznie porówna je ze zgłoszeniami zaginionych zwierząt w promieniu 15 kilometrów i wyśle powiadomienia opiekunom.
Jeżeli nie masz możliwości odwiezienia psa do lecznicy ani zabezpieczenia go na swoim podwórku, a właściciela nie widać w okolicy, zadzwoń do straży miejskiej (986), urzędu gminy lub na Policję. Jeśli jednocześnie deklarujesz chęć tymczasowego zaopiekowania się zwierzęciem we własnym domu do czasu odnalezienia opiekuna, zgłoś ten fakt gminie i pobliskiemu schronisku wraz ze zdjęciem i numerem swojego telefonu, aby zrozpaczony właściciel dzwoniący do schroniska otrzymał natychmiast informację, gdzie przebywa jego pupil.
- Sprawdź adresatkę na obroży lub zeskanuj kod QR telefonem — to najszybsza droga do właściciela.
- Odczytaj bezpłatnie numer mikroczipa w najbliższym gabinecie weterynaryjnym lub przez patrol straży miejskiej.
- Dodaj zgłoszenie ze zdjęciem i lokalizacją na mapie w dziale Zaginione i znalezione — uruchomisz automatyczne dopasowanie w promieniu 15 km.
- Powiadom urząd gminy, straż miejską (986) oraz okoliczne schronisko, nawet jeśli tymczasowo zabezpieczasz zwierzę u siebie.
Sprawdź instrukcję dla znalazcy lub zgłoś zwierzę na mapie
Znalazłeś psa lub kota? Przejdź do poradnika krok po kroku lub od razu dodaj bezpłatne zgłoszenie na mapie, aby powiadomić opiekunów w okolicy.
Przejdź do narzędzia



