Zwierzowisko

Zakaz sprzedaży psów i kotów poza hodowlą (art. 10a) — jak rozpoznać pseudohodowlę?

8 minut czytania. Aktualizacja: .

Od 2012 roku w polskim prawie obowiązuje art. 10a ustawy o ochronie zwierząt, który zakazał handlu psami i kotami na targowiskach, giełdach oraz poza miejscem ich chowu lub hodowli, a także rozmnażania zwierząt w celach handlowych przez osoby prywatne niezrzeszone w organizacjach kynologicznych lub felinologicznych. Mimo to w internecie wciąż pojawiają się tysiące ofert próbujących obejść te przepisy za pomocą fikcyjnych zwrotów kosztów utrzymania lub sprzedaży wyprawki ze zwierzęciem w prezencie. Zakup szczeniaka lub kociaka z takiego źródła nie tylko wspiera nielegalny proceder, ale często kończy się śmiercią zwierzęcia na parwowirozę lub panleukopenię w pierwszych dniach po odbiorze.

Szczeniak siedzący z matką na posłaniu w domowych warunkach hodowlanych
Szczeniak siedzący z matką na posłaniu w domowych warunkach hodowlanych

Najważniejsze

  • Art. 10a ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt zabrania wprowadzania do obrotu psów i kotów poza miejscem ich chowu lub hodowli oraz handlu nimi na targowiskach, targach i giełdach.
  • Nabywca, który kupuje psa lub kota na bazarze, parkingu pod centrum handlowym albo z dowozem w bagażniku, również popełnia wykroczenie (zakaz z art. 10b ust. 1, kara grzywny z art. 37e ustawy o ochronie zwierząt)!
  • Ogłoszenia typu oddam za darmo za zwrotem kosztów wyżywienia 1500 zł albo sprzedam smycz za 2000 zł, a szczeniak gratis są pozornymi czynnościami prawnymi mającymi ukryć nielegalny handel.
  • Osoby prywatne nieposiadające zarejestrowanej hodowli nie mogą sprzedawać psów ani kotów — bezpieczna adopcja odbywa się przez zweryfikowane schroniska, fundacje i stowarzyszenia.

Co dokładnie zabrania art. 10a ustawy o ochronie zwierząt i co grozi kupującemu?

Nowelizacja ustawy o ochronie zwierząt wprowadziła w art. 10a trzy kluczowe zakazy. Po pierwsze, zabrania się wprowadzania do obrotu zwierząt domowych na targowiskach, targach i giełdach (ust. 1 pkt 1). Po drugie, zabrania się wprowadzania do obrotu psów i kotów poza miejscem ich chowu lub hodowli (ust. 1 pkt 3). Po trzecie, zabrania się rozmnażania psów i kotów w celach handlowych (ust. 2), przy czym zakaz ten nie dotyczy hodowli zwierząt zarejestrowanych w ogólnokrajowych organizacjach społecznych, których statutowym celem jest działalność związana z hodowlą rasowych psów i kotów (art. 10a ust. 6).

Przepisy te oznaczają, że legalna sprzedaż szczeniaka lub kociaka wymaga spełnienia łącznie dwóch warunków: sprzedający musi prowadzić zarejestrowaną hodowlę (i zgłosić dział specjalny produkcji rolnej w urzędzie skarbowym), a samo przekazanie zwierzęcia i zawarcie umowy musi nastąpić fizycznie w miejscu prowadzenia tej hodowli. Ustawodawca celowo nakazał odbiór w miejscu chowu, aby kupujący widział na własne oczy warunki, w jakich żyje suka lub kotka wraz z miotem.

Mało kto zdaje sobie sprawę, że odpowiedzialność karna z ustawy o ochronie zwierząt dotyczy nie tylko handlarza, ale również klienta. Zgodnie z art. 10b ust. 1 i art. 37e ustawy, kto nabywa zwierzę domowe na targowisku, targu lub giełdzie albo nabywa psa lub kota poza miejscem jego chowu lub hodowli (z wyjątkiem nabycia ze schroniska oraz od organizacji społecznej, której statutowym celem jest ochrona zwierząt), podlega karze grzywny, a sprzedawcy grozi za to areszt albo grzywna (art. 37 ust. 1). Odbiór szczeniaka na stacji benzynowej w połowie drogi między miastami jest więc złamaniem prawa przez obie strony transakcji. Od 11 czerwca 2028 r. ustawa o KROPiK zakaże ponadto sprzedaży, oddania i kupna psa lub kota, który nie ma czipa i wpisu do rejestru (art. 18).

Smycz za 1500 zł i szczeniak gratis — jak handlarze próbują obchodzić przepisy?

Po zablokowaniu otwartej sprzedaży kundelków i zwierząt w typie rasy w serwisach ogłoszeniowych nielegalni rozmnażacze zaczęli stosować kilka powtarzalnych schematów. Pierwszym z nich jest pozorna darowizna: ogłoszenie figuruje w kategorii Oddam za darmo, jednak w treści lub podczas rozmowy telefonicznej sprzedający żąda kilkuset, a nawet kilku tysięcy złotych tytułem rzekomego zwrotu kosztów odrobaczenia, szczepienia, karmy i opieki nad miotem. W świetle art. 83 Kodeksu cywilnego taka czynność jest pozorna i ukrywa zwykłą umowę sprzedaży poza zarejestrowaną hodowlą.

Drugim sposobem było zakładanie po 2012 roku dziesiątek drobnych stowarzyszeń o nazwach brzmiących podobnie do międzynarodowych federacji kynologicznych, które wydawały odręcznie wypisane metryki każdemu psu o zbliżonym wyglądzie do maltańczyka, yorka czy buldoga francuskiego bez jakiejkolwiek weryfikacji pochodzenia i badań genetycznych rodziców. Trzecim wariantem są oszustwa typowo wyłudzeniowe: ogłoszeniodawca publikuje skradzione z zagranicznych kont zdjęcia rasowych szczeniąt w okazyjnej cenie i żąda wpłaty zaliczki BLIK-iem na rezerwację lub opłacenie specjalistycznego kuriera zwierzęcego, po czym kontakt całkowicie się urywa.

Nasz portal bezwzględnie egzekwuje przepisy art. 10a ustawy o ochronie zwierząt: w sekcji ogłoszeń psy i koty mogą być publikowane wyłącznie jako bezpłatne adopcje przez zweryfikowane organizacje pożytku publicznego, fundacje, stowarzyszenia i schroniska. Każda próba ukrycia opłaty handlowej za psa lub kota albo dodania oferty przez niezweryfikowany podmiot jest blokowana przez moderację.

Nigdy nie wpłacaj zaliczki za transport zwierzęcia kurierem!

W Polsce żadna legalna firma kurierska nie przewozi szczeniąt i kociąt w paczkach ani na zlecenie anonimowych ogłoszeniodawców. Żądanie przedpłaty, zwykle kilkuset złotych, na klatkę transportową, ubezpieczenie przewozu lub rezerwację psa przed obejrzeniem go na żywo w hodowli to w 100% próba wyłudzenia pieniędzy.

Prawdziwy koszt taniego szczeniaka: parwowiroza, panleukopenia i wady genetyczne

Pozorna oszczędność rzędu dwóch lub trzech tysięcy złotych przy zakupie psa lub kota z niezweryfikowanego źródła bardzo szybko zamienia się w wielotysięczne rachunki w całodobowej klinice weterynaryjnej. W pseudohodowlach zwierzęta są rozmnażane przy każdej cieczce lub rui bez badań w kierunku chorób dziedzicznych (takich jak dysplazja stawów biodrowych i łokciowych, kardiomiopatia przerostowa HCM u kotów, wielotorbielowatość nerek PKD czy ataksja móżdżkowa), a często także w bliskim pokrewieństwie.

Aby zmniejszyć koszty wyżywienia, nieuczciwi handlarze oddzielają szczenięta i kocięta od matki już w 4. lub 5. tygodniu życia (zamiast po ukończeniu minimum 8–12 tygodni), często fałszując datę urodzenia w książeczce zdrowia. Tak młode zwierzęta tracą odporność siarową, zanim ich własny układ immunologiczny zdoła wytworzyć przeciwciała po szczepieniu. W zatłoczonych pomieszczeniach dochodzi do masowych zakażeń parwowirozą (u psów), panleukopenią (u kotów), koronawirozą oraz inwazją giardii i kokcydiów.

Okres inkubacji parwowirozy wynosi od 3 do 7 dni. W momencie odbioru szczeniak po podaniu leków przeciwgorączkowych i kroplówki wydaje się wesoły, ale po 48 godzinach w nowym domu pojawia się krwawa biegunka, uporczywe wymioty i skrajne odwodnienie. Intensywna hospitalizacja z przetaczaniem osocza kosztuje zwykle kilka tysięcy złotych i mimo wysiłków lekarzy nie zawsze ratuje życie zwierzęcia.

Kryterium weryfikacjiRzetelna hodowla (ZKwP/FCI, FPL/FIFe, WCF, TICA)Pseudohodowla / nielegalny handlarz
Miejsce odbioru zwierzęciaWyłącznie w domu hodowcy; kupujący widzi matkę miotu i warunki bytowePropozycja spotkania na parkingu, stacji paliw, giełdzie lub dowozu pod dom
Wiek wydania do nowego domuSzczenięta min. po 8. tygodniu, kocięta min. po 12. tygodniu życiaCzęsto 5–6 tygodni; zwierzęta niesamodzielne, z zaniżoną wagą
Dokumentacja pochodzenia i zdrowiaWielopokoleniowy rodowód uznanej federacji, wyniki badań genetycznych rodziców, czip, odrobaczenia i szczepieniaBrak dokumentów albo jednostronicowa metryka bez przodków, pusta książeczka bez pieczęci lekarza
Umowa i zainteresowanie losem zwierzęciaSzczegółowa pisemna umowa z danymi stron i numerem czipa; hodowca pyta o warunki w nowym domuBrak umowy lub fikcyjna umowa na wyprawkę; sprzedający chce jak najszybciej przyjąć gotówkę

Gdzie zgłosić nielegalną sprzedaż psów i kotów oraz pseudohodowlę?

Jeżeli natrafisz w internecie na ogłoszenie naruszające zakaz z art. 10a albo podczas wizyty pod wskazanym adresem zobaczysz zwierzęta przetrzymywane w klatkach, stodole, piwnicy czy bez dostępu do wody i opieki weterynaryjnej, nie kupuj szczeniaka z litości. Wykupienie chorego zwierzęcia finansuje kolejny miot i utwierdza handlarza w opłacalności procederu.

Zabezpiecz dowody: zrób zrzuty ekranu ogłoszenia wraz z widocznym numerem telefonu, adresem URL i datą, zapisz korespondencję SMS lub z komunikatora. Sam fakt oferowania psów i kotów do sprzedaży poza miejscem chowu lub na targowisku zgłoś na Policję (jako wykroczenie z art. 37 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt, a w przypadku kupującego z art. 37e) oraz do administratora portalu ogłoszeniowego w trybie zgłoszenia nielegalnych treści (DSA).

Jeżeli natomiast warunki utrzymywania zwierząt wskazują na rażące zaniedbanie, choroby zakaźne lub znęcanie się (art. 6 ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt), zawiadom niezwłocznie właściwego Powiatowego Lekarza Weterynarii oraz lokalną organizację społeczną, której statutowym celem jest ochrona zwierząt, uprawnioną do przeprowadzenia interwencji w trybie art. 7 ust. 3 ustawy.

  • Policja lub Straż Miejska — zgłoszenie handlu na targowisku, giełdzie, parkingu lub sprzedaży poza zarejestrowaną hodowlą (art. 10a i 10b w zw. z art. 37 ust. 1 i art. 37e u.o.z.).
  • Powiatowy Inspektorat Weterynarii — kontrola dobrostanu, szczepień i warunków sanitarno-weterynaryjnych w miejscu przetrzymywania zwierząt.
  • Urząd Skarbowy — zawiadomienie o prowadzeniu niezgłoszonego obrotu handlowego zwierzętami i unikaniu opodatkowania.

Przeglądaj bezpieczne adopcje od zweryfikowanych organizacji

Wszystkie psy i koty w naszym dziale adopcji pochodzą wyłącznie ze sprawdzonych fundacji, stowarzyszeń i schronisk. Poznaj zwierzęta szukające domu w Twojej okolicy.

Przejdź do narzędzia

Częste pytania

Czy mogę legalnie oddać za darmo szczeniaki lub kociaki, jeśli moja kotka albo suka zaszła w ciążę przypadkowo?
Bezpłatne oddanie (darowizna bez jakichkolwiek ukrytych opłat czy zwrotów kosztów) zwierząt z przypadkowego miotu nie stanowi rozmnażania w celach handlowych, o ile przekazanie odbywa się w miejscu ich chowu, a nie na targowisku czy giełdzie. Pamiętaj jednak, że publikowanie takich ofert w serwisach z zastrzeżeniem adopcji tylko dla organizacji jest niedozwolone, a najlepszym sposobem zapobiegania bezdomności zwierząt jest zabieg kastracji suki lub kotki.
Dlaczego opłata adopcyjna w fundacji lub schronisku jest legalna, a zwrot kosztów u osoby prywatnej nie?
Schroniska dla bezdomnych zwierząt oraz organizacje społeczne, których statutowym celem jest ochrona zwierząt, działają na zasadzie non-profit i są wprost wyłączone spod zakazów z art. 10a ust. 1 pkt 3 i art. 10b ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt (art. 10a ust. 5 i art. 10b ust. 2). Pobierana przez nie darowizna lub opłata adopcyjna (zwykle od kilkudziesięciu do kilkuset złotych) pokrywa ułamek kosztów kastracji, czipowania, testów FIV/FeLV i szczepień bezdomnych zwierząt, podczas gdy u osoby prywatnej rzekomy zwrot kosztów w wysokości 1500 zł stanowi nieopodatkowany zysk z celowego rozmnażania.
Co zrobić, jeśli kupiłem szczeniaka z hodowli, a po dwóch dniach okazało się, że ma parwowirozę lub ciężką wadę serca?
Do sprzedaży zwierzęcia stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego o rękojmi za wady fizyczne (lub niezgodności towaru z umową przy zakupie od przedsiębiorcy). Ponieważ okres inkubacji parwowirozy wynosi kilka dni, a wada wrodzona istniała w chwili wydania psa, zaopatrz się w szczegółową opinię lekarza weterynarii z datą wystąpienia objawów i złóż sprzedającemu pisemne oświadczenie o obniżeniu ceny lub odstąpieniu od umowy wraz z żądaniem naprawienia szkody (zwrotu kosztów leczenia weterynaryjnego na podstawie art. 566 KC lub art. 471 KC).

Źródła, wytyczne naukowe i akty prawne wykorzystane przy opracowaniu artykułu:

  • Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz.U. 2023 poz. 1580 ze zm.; art. 10a, 10b, 37 i 37e)
  • Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. — Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz.U. 2026 poz. 795; art. 83 dot. pozorności oświadczenia woli oraz przepisy o odpowiedzialności za wady)
  • Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2026/1818 z dnia 17 czerwca 2026 r. w sprawie dobrostanu psów i kotów oraz ich identyfikowalności (art. 21 — wymogi dla ogłoszeń internetowych; wg art. 33: ostrzeżenie w ogłoszeniu od 31.08.2028, dowód rejestracji przy sprzedaży od 31.08.2030, token weryfikacyjny w ogłoszeniu od 31.08.2031)
  • Ustawa z dnia 15 maja 2026 r. o Krajowym Rejestrze Oznakowanych Psów i Kotów (Dz.U. 2026 poz. 755; art. 18 — zakaz zbywania i nabywania nieoznakowanych psów i kotów)

Artykuł ma charakter edukacyjny i informacyjny — nie zastępuje bezpośredniego badania klinicznego u lekarza weterynarii. W nagłych przypadkach zagrożenia życia zwierzęcia skontaktuj się z całodobową lecznicą weterynaryjną (24h).

Powiązane poradniki

Wszystkie w tym dziale

Dodaj zgłoszenie lub wpis

Zaginął mój zwierzakZnalazłem zwierzęDodaj ogłoszenieDodaj hotel lub usługęDodaj swojego zwierzakaOtwórz pełną mapę Polski